Istorija nuo priekio ir galo. Apie lietuvių požiūrį į lietuvių-lenkų santykius

Alvydas Nikžentaitis Ar verta dar kažką rašyti apie lietuvių ir lenkų santykių istoriją? Toks klausimas visų pirma gali iškilti skaitytojui Lenkijoje, kur dažnai galima išgirsti nuomonę, jog jei ne nuo Krėvos, tai bent jau nuo Liublino unijos Lenkijos ir Lietuvos istorija buvo bendra. Jeigu ji jau buvo bendra, tai aišku, jog apie ją mes esameCzytaj dalej „Istorija nuo priekio ir galo. Apie lietuvių požiūrį į lietuvių-lenkų santykius”

1794 rok. Tadeusz Kościuszko w pamięci Litwinów

Rasa Čepaitienėprzeł. Bartłomiej Kowal W 2017 roku obchodzimy 200. rocznicę śmierci Tadeusza Kościuszki, bohatera narodowego Polski, Litwy, Białorusi, Francji i Stanów Zjednoczonych. Obchody znalazły się na liście rocznic pod patronatem UNESCO w latach 2016–2017. W Polsce rok 2017 jest świętowany jako Rok Tadeusza Kościuszki. 25 kwietnia 2017 r. także Sejm Republiki Litewskiej jednogłośnie przyjął rezolucjęCzytaj dalej „1794 rok. Tadeusz Kościuszko w pamięci Litwinów”

Tadeusz Kościuszko w amerykańskiej pamięci historycznej

James S. Pula Francuski socjolog Maurice Halbwachs uważał, że pamięć można przywołać tylko w kontekście społecznym w obrębie, którego powstała. Twierdził, że jednostki należą do wielu różnych grup społecznych – takich jak naród, religia i rodzina – i to właśnie dzięki wspólnym strukturom społecznym następuje interaktywny proces pamiętania i interpretacji. Halbwachs wyróżniał dwie formy pamięci.Czytaj dalej „Tadeusz Kościuszko w amerykańskiej pamięci historycznej”

Umowa kiejdańska. Próba ratowania Wielkiego Księstwa Litewskiego

Aivas Ragauskasprrzeł. Bartłomiej Kowal Umowa kiejdańska, podpisana 20 października 1655 r. przez szlachtę zgromadzoną w Jaswojniach (Josvainiai) koło Kiejdan, na mocy której Wielkie Księstwo Litewskie zerwało unię z Koroną Polską i stało się częścią Szwecji, jest jednym z najbardziej kontrowersyjnych dokumentów w historii dawnej Litwy i Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Niestety, jeszcze do niedawna zarówno wCzytaj dalej „Umowa kiejdańska. Próba ratowania Wielkiego Księstwa Litewskiego”

Czy istniała polsko-litewska staropolska sztuka wojenna?

Mirosław Nagielski Kanony staropolskiej sztuki wojennej zostały wypracowane już na przełomie XV i XVI w. W XVII stuleciu została ona wzbogacona o wiele nowych elementów, czego potwierdzeniem były zwycięstwa pod Kircholmem, Kłuszynem, Chocimiem czy Wiedniem. W XVII w. organizacja i struktura armii litewskiej i koronnej były podobne. W Wielkim Księstwie Litewskim, podobnie jak w Koronie,Czytaj dalej „Czy istniała polsko-litewska staropolska sztuka wojenna?”

Uniwersytet Wileński i zasięg cywilizacyjny Europy

Alfredas BumblauskasPrzeł. Bartłomiej Kowal Co wspólnego mają ze sobą historia Uniwersytetu Wileńskiego, zasięg baroku w państwie polsko-litewskim, kościół karmelitów w Mścisławiu nad obecną granicą białorusko-rosyjską, Akademia Kijowsko-Mohylańska, granica osadnictwa Żydów w Imperium Rosyjskim opierająca się o Mariupol nad Morzem Azowskim i obecny front doniecki? Przebieg frontu donieckiego znamy wszyscy. Dlaczego mielibyśmy o nim mówić wCzytaj dalej „Uniwersytet Wileński i zasięg cywilizacyjny Europy”

Dwa razy barok: Wilno i Warszawa

Piotr Ługowski Architektura barokowa w Polsce przypada na dwa stulecia, począwszy od panowania Zygmunta III Wazy aż czasy stanisławowskie. Przyglądając się dwóm ówczesnym stolicom Rzeczypospolitej – Warszawie i Wilnu, można prześledzić, jak zmieniała się architektura w obu częściach państwa. W pierwszym stuleciu baroku główną rolę odgrywali architekci włoscy. Za sprawą dworu Wazów sprowadzeni zostali doCzytaj dalej „Dwa razy barok: Wilno i Warszawa”

Lublin

Robert I. Frostprzeł. Michał Kopczyński Przywilej około unii Wielkiego Księstwa Litewskiego z Koroną wystawiony w Lublinie 1 lipca 1569 r. jest dokumentem niezwykłym, a warstwie treściowej radykalnym. Nie jest długi, składa się jedynie z 20 punktów. Większość z nich dotyczy różnych aspektów przyszłych stosunków między Koroną a Wielkim Księstwem Litewskim. Mowa jest między innymi oCzytaj dalej „Lublin”

W szczęściu i nieszczęściu. Małżeństwo Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny

Raimonda Ragauskienėprzeł. Bartłomiej Kowal Dziś 1547 r. na Litwie pamiętany jest przede wszystkim jako data wydania Katechizmu Marcina Mażwida, pierwszej książki w języku litewskim. Jednak w owym czasie w Wielkim Księstwie Litewskim to doniosłe wydarzenie kulturalne minęło w zasadzie bez echa. Prawdziwą sensacją dla szlachty był ślub króla Polski i wielkiego księcia Litwy Zygmunta AugustaCzytaj dalej „W szczęściu i nieszczęściu. Małżeństwo Zygmunta Augusta i Barbary Radziwiłłówny”

Witold Wielki. Apogeum historii Litwy?

Rimvydas Petrauskasprzeł. Bartomiej Kowal W świadomości historycznej Litwinów czasy Witolda Wielkiego (1392–1430) zajmują szczególne miejsce. To okres litewskiej potęgi, jednak zmącony przeczuciem nadchodzącego powolnego upadku. Zwycięska bitwa pod Grunwaldem i niedokonana koronacja Witold to dwa ważne, symboliczne punkty narracji historycznej. Szczytowy okres kultu Witolda, na Litwie zwanego wielkim, przypadają na czasy międzywojenne w Republice Litewskiej.Czytaj dalej „Witold Wielki. Apogeum historii Litwy?”